Najbardziej popularną ze spółek kapitałowych jest niewątpliwie spółka z ograniczoną odpowiedzialności (sp. z o.o.). Nierzadko zdarza się, że spółka od długiego czasu nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma majątku, nie składa sprawozdań, co powoduje, że należy ją ,,zlikwidować”. Czy jednak zawsze konieczne jest przeprowadzanie długotrwałego postępowania likwidacyjnego, związanego z wieloma formalnościami?

Otóż nie. Na mocy nowelizacji ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym z dnia 28 listopada 2014 r. została wprowadzona możliwość rozwiązania podmiotu wpisanego do rejestru KRS bez konieczności przeprowadzania postępowania likwidacyjnego. Głównym celem ustanowienia nowych regulacji było zakończenie bytu prawnego tzw. ,,martwych podmiotów”, które nie pozostają aktywne, nie prowadzą działalności gospodarczej, nie dysponują zbywalnym majątkiem, nie wywiązują się z obowiązków rejestrowych (np. nie składają sprawozdań finansowych). W związku z czym, uzasadnione jest wprowadzenie możliwości przyspieszonego i uproszczonego rozwiązania, które umożliwia zakończenie bytu prawego podmiotu wpisanego do rejestru KRS (swego rodzaju usunięcie spółki z obrotu), który z tego względu tj. figurowania w publicznym rejestrze, korzysta z szerokiego spectrum domniemań (m.in. wynikających z dyrektyw europejskich). Sytuacja taka osłabia wiarygodność rejestru oraz rzetelność i prawdziwość ujawnionych w nim danych. Motywem przewodnim wprowadzenia zmian w ustawie o KRS było wzmocnienie bezpieczeństwa i pewności obrotu oraz efektywności działania sądów rejestrowych poprzez ich kompetencję do podejmowania skutecznych czynności (M. Hotel, T. Marek, Rozwiązanie podmiotu wpisanego do Krajowego Rejestru Sądowego, s. 8, Palestra 7-8/2016). Tutaj należy zwrócić uwagę na sytuacje, kiedy spółka nie posiadając zbywalnego majątku oraz nie prowadząc działalności gospodarczej nadal pozostaje w rejestrze KRS i powoduje mylne wyobrażenie potencjalnych kontrahentów o wiarygodności i zasobach spółki. Dlatego też ważnym jest, aby w możliwie szybkim czasie i bez zbędnych formalności usunąć spółkę z obrotu prawnego.

Jak wygląda omawiana procedura oraz jakie przesłanki musza zostać spełnione?

Postępowanie prowadzone przez sąd rejestrowy o rozwiązanie podmiotu wpisanego do rejestru KRS wszczynane zostaje przez sąd rejestrowy z urzędu, w przypadkach, określonych w ustawie o KRS. Stanowi to wyjątek od zasady, wedle której początkiem rozwiązania podmiotu jest powzięcie uchwały o rozwiązaniu, co wiąże się również z rozpoczęciem postępowania likwidacyjnego (w tym zakończenie spraw podmiotu, ściągnięcie wierzytelności, spłata długów). Uchwałę tę podejmuje właściwy organ podmiotu rejestrowego. Nowa regulacja w zamyśle ustawodawcy ma stanowić rozwiązanie wszystkich przypadków, kiedy postępowanie likwidacyjne było iluzoryczne, z uwagi np. na brak majątku lub też dokumentacji. Wprowadzone nowe przepisy zakładają jednolite rozwiązanie dla ogółu podmiotów rejestrowych, które umożliwia skuteczne wykreślenie podmiotu z rejestru KRS bez zbędnych formalności oraz skomplikowanych procedur.

Przepis art. 25a ustawy o KRS określa przesłanki wszczęcia postępowania w przedmiocie rozwiązania podmiotu bez likwidacji. Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że głównym warunkiem jest brak majątku danego podmiotu. Przesłankami tymi są jednak przypadki, gdy:

• oddalając wniosek o ogłoszenie upadłości lub umarzając postępowanie upadłościowe, sąd upadłościowy stwierdzi, że zgromadzony w sprawie materiał daje podstawę do rozwiązania bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego – z sytuacją taką mamy do czynienia, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika (spółki) nie jest wystarczający do zaspokojenia kosztów postępowania lub wystarczy tylko na pokrycie tych kosztów. Do oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości może dojść również w razie stwierdzenia przez sąd, iż majątek dłużnika obciążony jest hipoteką, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską w takim zakresie, iż pozostały majątek nie zaspokoi kosztów postępowania (art. 13 ust. 2 Prawa upadłościowego);
• oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzono postępowanie upadłościowe z tego powodu, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania;
• wydano postanowienie o odstąpieniu od postępowania przymuszającego lub jego umorzeniu – Postępowanie przymuszające jest wszczynane w sytuacji stwierdzenia, iż wniosek o wpis do rejestru KRS lub dokumenty, podlegające obligatoryjnemu złożeniu, nie zostały złożone pomimo upływu zakreślonego terminu. Wówczas sąd rejestrowy wzywa obowiązanych do ich złożenia, wyznaczając 7-dniowy termin, pod rygorem zastosowania grzywny uregulowanej w przepisach kodeksu postępowania cywilnego o egzekucji świadczeń niepieniężnych. Celem postępowania przymuszającego jest wyegzekwowanie złożenia w sądzie odpowiednich wniosków i dokumentów, tym samym doprowadzenie do stanu zgodnego z rzeczywistością.
• mimo wezwania sądu rejestrowego nie złożono rocznych sprawozdań finansowych za 2 kolejne lata obrotowe;
• mimo dwukrotnego wezwania sądu rejestrowego nie wykonano innych obowiązków, o których mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o KRS – inne obowiązki należy traktować jako wszelkie obowiązki rejestrowe spółki poza sprawozdaniem finansowym.

Zaistnienie którejś z wyżej wymienionych przesłanek zawartych w przepisie art. 25a ust. 1 ustawy o KRS stanowi podstawę do wszczęcia postępowania.

Uwagę należy przy tym zwrócić na to, iż sąd rejestrowy zobligowany jest do podjęcia wszelkich kroków celem ustalenia po pierwsze czy podmiot wpisany do rejestru KRS dysponuje majątkiem zbywalnym oraz czy prowadzi działalność gospodarczą. Istotne jest, aby w każdym postępowaniu sąd rejestrowy poczynił ustalenia w zakresie organów administracji (np. Urząd Skarbowy, ZUS), które dysponują danymi podmiotu rejestrowego. W przedmiocie ustalenia posiadania przez spółkę zbywalnego majątku, sąd nie powinien się opierać tylko na kryterium formalnym tj. posiadaniem przez podmiot dowolnego majątku, lecz zawsze powinien weryfikować czy majątek ten jest adekwatny do prowadzonego rodzaju działalności gospodarczej (M. Hotel, T. Marek, Rozwiązanie podmiotu wpisanego do Krajowego Rejestru Sądowego, s. 8, Palestra 7-8/2016).

Podsumowując, aby możliwe było skorzystanie z przyspieszonej procedury rozwiązania spółki, w pierwszej kolejności należy spełnić którąkolwiek z przesłanek wskazanych w pkt 1-5 powyżej oraz spółka nie może dysponować zbywalnym majątkiem i nie może prowadzić działalności gospodarczej.

Wprowadzona do ustawy o KRS regulacja ma na celu swego rodzaju ,,oczyszczenie” rejestru KSR z ,,martwych podmiotów” oraz stanowi uzasadnione działanie ustawodawcy nakierowane na zapewnienie pewności obrotu. Zważając na charakter publiczny rejestru KRS, a w związku z tym pełnioną przez niego funkcję, należy stale podejmować kroki w celu zapewnienia sytuacji, kiedy stan wpisów w rejestrze odpowiada rzeczywistemu stanowi podmiotu i wpisane do rejestru pozostaną tylko i wyłącznie istniejące podmioty.

Jeżeli masz problem ze sp. z o.o., którą można uznać za ,,martwy podmiot” i nie wiesz jak wykreślić ją z rejestru KRS lub masz wątpliwości czy wobec danej sp. z o.o. może zostać zastosowana przyspieszona procedura rozwiązania spółki, zapraszamy do kontaktu. Przeanalizujemy spełnienie warunków opisanych w niniejszym artykule i w przypadku pozytywnej weryfikacji przeprowadzimy Cię przez wszystkie kroki zaprezentowanej procedury.