W dniu 19 września 2020 r. weszła w życie szeroka nowelizacja prawa budowlanego wprowadzona ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020 poz. 471). W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano, że nowelizacja ma służyć uproszczeniu i przyspieszeniu procesu inwestycyjno-budowlanego oraz zapewnieniu większej stabilności podejmowanych w nim rozstrzygnięć. Nie sposób nie zgodzić się, iż przynajmniej część zmian faktycznie dąży do uproszczenia procedur budowlanych oraz zwiększenia pewności i stabilności prawnej w obszarze prawa budowlanego.

Poniżej sygnalizujemy wybrane, istotne zmiany wprowadzone najnowszą nowelizacją:

1. podział projektu budowlanego na trzy części – w świetle nowego brzmienia art. 34 ustawy Prawo budowlane projekt budowlany składa się z trzech części:

• • projektu zagospodarowania działki lub terenu sporządzonego na aktualnej mapie do celów projektowych lub jej kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem przez projektanta, obejmującego: określenie granic działki lub terenu, usytuowanie, obrys i układy istniejących i projektowanych obiektów budowlanych, w tym sieci uzbrojenia terenu, oraz urządzeń budowlanych sytuowanych poza obiektem budowlanym, sposób odprowadzania lub oczyszczania ścieków, układ komunikacyjny i układ zieleni, ze wskazaniem charakterystycznych elementów, wymiarów, rzędnych i wzajemnych odległości obiektów, w nawiązaniu do istniejącej i projektowanej zabudowy terenów sąsiednich, informację o obszarze oddziaływania obiektu;
  • projektu architektoniczno-budowlanego, obejmującego: układ przestrzenny oraz formę architektoniczną istniejących i projektowanych obiektów budowlanych, zamierzony sposób użytkowania obiektów budowlanych, w tym liczbę projektowanych do wydzielenia lokali, z wyszczególnieniem lokali mieszkalnych, charakterystyczne parametry techniczne obiektów budowlanych, opinię geotechniczną oraz informację o sposobie posadowienia obiektu budowlanego, projektowane rozwiązania materiałowe i techniczne mające wpływ na otoczenie, w tym środowisko, charakterystykę ekologiczną, informację o wyposażeniu technicznym budynku, w tym projektowanym źródle lub źródłach ciepła do ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej, opis dostępności dla osób niepełnosprawnych, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osób starszych – w przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, informację o minimalnym udziale lokali mieszkalnych, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4a ustawy Prawo budowlane – w przypadku budynków mieszkalnych wielorodzinnych, postanowienie udzielające zgody na odstępstwo, o którym mowa w art. 9 ustawy Prawo budowlane jeżeli zostało wydane;

• • projektu technicznego, obejmującego: projektowane rozwiązania konstrukcyjne obiektu wraz z wynikami obliczeń statyczno-wytrzymałościowych, charakterystykę energetyczną – w przypadku budynków, projektowane niezbędne rozwiązania techniczne oraz materiałowe w zależności od stosownie do potrzeb – dokumentację geologiczno-inżynierską lub geotechniczne warunki posadowienia obiektów budowlanych, oraz inne opracowania projektowe.

Co istotne, projekt techniczny nie podlega zatwierdzeniu w decyzji o pozwoleniu na budowę, nie trzeba go załączać do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę. Podkreślić należy, iż ustawa nowelizująca stanowi, iż w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie nowych przepisów inwestor do wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę albo wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego, albo zgłoszenia budowy może dołączyć projekt budowlany sporządzony na podstawie przepisów dotychczasowych.

2. Wprowadzenie instytucji uproszczonego postępowania legalizacyjnego samowoli budowlanych. Nowy, uproszczony tryb ma zastosowanie wyłącznie do tych samowoli budowlanych (przypadków stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia), co do których od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat.

W ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego jesteśmy zobowiązani do przedłożenia następujących dokumentów: oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego oraz ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane wskazującej, czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, oraz czy pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.

Organ nadzoru budowlanego w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego zobowiązany jest wydać decyzję legalizacyjną w sytuacji przedłożenia wyżej wymienionych kompletnych dokumentów legalizacyjnych oraz potwierdzenia w ekspertyzie technicznej, iż stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia i pozwala na jego  bezpieczne użytkowanie.  Co istotne, w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego nie jesteśmy zobowiązani do uiszczenia opłaty legalizacyjnej.

Należy jednak pamiętać, iż do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej stosuje się przepisy dotychczasowe.

3. Znowelizowanie treści art. 29 i art. 30 ustawy Prawo budowlane, poprzez uporządkowanie klasyfikacji budów oraz robót budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia, jak również budów i robót budowlanych, które nie wymagają ani pozwolenia, ani nawet zgłoszenia. Zmianę należy ocenić pozytywnie, z uwagi na większą klarowność przepisów w nowym brzmieniu, w porównaniu do dotychczasowego uregulowania, które sprawiało nie lada trudności interpretacyjne, i to nie tylko osobom niezaznajomionym z procesem budowlanym.

4. W oparciu o dodany art. 37b wprowadzenie zakazu stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 5 lat. Przepis te nie wprowadza żadnych dodatkowych warunków, w szczególności nie będzie możliwe stwierdzenie nieważności decyzji niezależnie od zakresu nieprawidłowości pozwolenia na budowę, jak również etapu, na którym prace budowlane objęte pozwoleniem aktualnie się znajdują. Ponadto, przepisy wprowadzają również brak możliwości stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym decyzja o pozwoleniu na użytkowanie stała się ostateczna.

Opisane wyżej zmiany nie wyczerpują oczywiście wszystkich znowelizowanych obszarów. Niemniej już tylko z tego katalogu możemy ocenić na plus zmiany dążące do ustabilizowania i uregulowania stanu samowoli budowlanych, do których znajdzie zastosowanie uproszczony tryb legalizacyjny wolny od opłaty legalizacyjnej oraz w znacznej mierze odformalizowany, jak również zwiększenie pewności obrotu poprzez skrócenie terminu, w którym można stwierdzić nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę oraz decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.